2016-04-26
Nowe zasady dzielenia urlopu macierzyńskiego lub wypłaty zasiłku macierzyńskiego

Ustawa nowelizująca Kodeks pracy w zakresie uprawnień rodzicielskich zwiększyła uprawnienia ojca związane z opieką nad dzieckiem w okresie pierwszych miesięcy po jego urodzeniu. Z przyczyn naturalnych, co do zasady, uprawnienia takie jak urlop macierzyński czy prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługują matce, ubezpieczonej na wypadek choroby i macierzyństwa jako pracownik czy z innych tytułów. Jednak w pewnych sytuacjach ojciec dziecka może przejąć te uprawnienia. Od 2 stycznia 2016 katalog tych sytuacji poszerzył się. 

Rezygnacja z urlopu macierzyńskiego przez matkę

Urlop macierzyński jest urlopem obowiązkowym dla matki będącej pracownikiem. Nie może się go zrzec. Pewne okoliczności umożliwiają jej jednak rezygnację z jego części. Do tej pory matka mogła to uczynić po upływie 14 tygodni po porodzie, gdy na pozostałą część urlopu macierzyńskiego opiekę nad dzieckiem przejmował ojciec będący pracownikiem, wykorzystujący w tym celu w swoim zakładzie pracy pozostałą część tego urlopu.

Od stycznia 2016 roku matka dziecka może zrezygnować z urlopu macierzyńskiego także gdy opiekę nad dzieckiem przejmie ojciec, który nie jest pracownikiem, ale jest ubezpieczony z innego tytułu, np. prowadzi własną działalność gospodarczą. Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest przerwanie przez niego działalności zarobkowej i sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W wypadku przedsiębiorców, wiąże się to z reguły z koniecznością zawieszenia działalności gospodarczej. Choć zauważa się niekiedy, że nie będzie to konieczne, jeśli przedsiębiorca sam nie będzie wykonywał pracy w swoim przedsiębiorstwie.

Ojciec dziecka może przejąć opiekę nad dzieckiem, przechodząc na urlop macierzyński (pracownik) lub rezygnując z działalności zarobkowej (ubezpieczony z innego tytułu), w szczególnych sytuacjach już na wcześniejszym etapie niż 14 tygodni po porodzie. Sytuacją taką jest śmierć matki, gdy ojciec uzyskuje prawo do urlopu macierzyńskiego lub pobierania zasiłku macierzyńskiego po dniu zgonu matki. Analogiczne uprawnienia przysługują ojcu, gdy matka porzuci dziecko, a także gdy przebywa w szpitalu lub legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W tych okolicznościach matka może zrezygnować z urlopu macierzyńskiego po 8 tygodniach.

Od stycznia 2016 roku w tych szczególnych okolicznościach opiekę nad dzieckiem mogą przejąć także inne osoby z najbliższej rodziny matki, np. jej rodzic, czyli dziadek albo babcia dziecka, pod warunkiem że są objęci ubezpieczeniem społecznym w razie choroby lub macierzyństwa, jako pracownicy czy z innych tytułów.

Gdy matka nie korzystała z urlopu macierzyńskiego

Z punktu widzenia pracodawców zatrudniających ojców istotną zmianą jest umożliwienie ojcom skorzystania z części urlopu macierzyńskiego także wtedy, gdy matka nie miała do niego prawa, gdyż nie była pracownikiem.

Obecnie, pracownik może wnioskować o udzielenie mu części urlopu macierzyńskiego, także w sytuacji, gdy matka dziecka, przez odpowiedni okres – 14 lub 8 tygodni w zależności od okoliczności, ewentualnie bez względu na ten okres w wypadku śmierci matki – pobierała zasiłek macierzyński z innego tytułu niż umowa o pracę.

Ponadto, w szczególnych sytuacjach, pracownik może wnioskować o urlop macierzyński, gdy matka w ogóle nie była ubezpieczona w razie choroby i macierzyństwa. Tymi sytuacjami są śmierć matki, porzucenie przez nią dziecka lub legitymowanie się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Pracownik – ojciec ma wtedy prawo do części urlopu macierzyńskiego następującej po dniu wystąpienia wymienionych okoliczności.

Również w tym przypadku podobne uprawnienia mogą przysługiwać innym członkom najbliższej rodziny.

Jeżeli matka dziecka nie była ubezpieczona, ale po urodzeniu dziecka podjęła zatrudnienie w wymiarze co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy, pracownik – ojciec może skorzystać z części urlopu macierzyńskiego na czas zatrudnienia matki.

 

Autorką wpisu jest Kinga Jezierska.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Blog zespołu prawa pracy kancelarii Eversheds Sutherland Wierzbowski. Omawiamy obowiązujące przepisy prawa pracy, orzecznictwo oraz interpretacje wydane przez Państwową Inspekcję Pracy i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

 

Śledzimy planowane zmiany przepisów
i odnosimy się do aktualnych problemów
z dziedziny prawa pracy.

O autorach
Poznaj inne nasze serwisy

Blog W ramach regulacji
Blog EuroZamowienia.pl
Blog IPwSieci.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ostatnie komentarze
Archiwum
Tagi
Kodeks pracy (31)nowelizacja (18)umowa o pracę (13)obowiązki pracodawcy (12)orzecznictwo SN (11)
orzecznictwo (11)rozwiązanie umowy o pracę (9)Legal Alert (9)wypowiedzenie umowy o pracę (9)dane osobowe (9)umowa na czas określony (7)okres wypowiedzenia (7)prawo UE (7)czas pracy (7)dyskryminacja (6)urlop wychowawczy (6)ochrona interesów pracodawcy (6)artykuły prasowe (6)uprawnienia związane z rodzicielstwem (6)bhp (5)sąd pracy (5)urlop rodzicielski (5)COVID-19 (5)urlopy macierzyńskie (5)odpowiedzialność pracodawcy (4)odpowiedzialność pracownika (4)ubezpieczenia społeczne (4)odszkodowanie (4)minimalne warunki zatrudnienia (4)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (4)ochrona danych osobowych (4)dodatkowy urlop macierzyński (4)zakaz konkurencji (4)zmiana pracodawcy (3)składki ZUS (3)przejście zakładu pracy (3)monitoring pracowników (3)RODO (3)delegowanie (3)dni wolne od pracy (3)zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (3)rozkład czasu pracy (3)rekrutacja (3)urlop wypoczynkowy (3)niezdolność do pracy (3)whistleblowing (3)sygnaliści (3)przejęcie pracowników (3)bezpieczne i higieniczne warunki pracy (3)naruszenie obowiązków przez pracownika (3)dopuszczenie do pracy (3)dbanie o dobro zakładu pracy (2)praca zdalna (2)BYOD (2)molestowanie (2)skierowanie na badania wstępne (2)przekazywanie danych osobowych (2)zasiłek macierzyński (2)terminy (2)naruszenie przepisów bhp (2)badania kontrolne (2)uprawnienia pracodawcy (2)odpowiedzialność za wypadek przy pracy (2)ruchomy czas pracy (2)okres zasiłkowy (2)urlop bezpłatny (2)bring your own device (2)kontrakt menadżerski (2)dieta (2)wstępne badania lekarskie (2)podróż służbowa (2)związki zawodowe (2)praca w niedziele i święta (2)elektroniczne zwolnienie lekarskie (2)odpowiedzialność za naruszenie przepisów bhp (2)zwolnienia grupowe (2)zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (2)okres rozliczeniowy (2)porozumienie (2)wypadek przy pracy (2)świadectwo pracy (2)elastyczne formy zatrudnienia (2)Ustawa o jawności życia publicznego (2)Wynagrodzenie członka zarządu (1)Proseed (1) (1)pracownicy mobilni (1)oferta (1)nowe obowiązki pracodawców zagranicznych (1)ustawa kominowa (1)opracowania (1)Employment Law in Europe (1)zagraniczna podróż służbowa (1)istotne elementy umowy o pracę (1)urlop macierzyński ojca (1)minimalna stawka godzinowa (1)swobodny przepływ pracowników (1)urlop macierzyński (1)prace wzbronione kobietom (1)związki uczuciowe w pracy (1)praca w sobotę (1)praca tymczasowa (1)centra usług (1)siedem dni na doręczenie zwolnienia lekarskiego (1)pokemon (1)Przywrócenie do pracy (1)Indywidualne rachunki składkowe (1)delegacja (1) (1)ZUS (1)powrót do pracy po długiej nieobecność (1)obniżenie wieku emerytalnego (1)due diligence (1)odpowiedzialność solidarna wykonawcy i podwykonawcy (1)Pracownicze Plany Kapitałowe (1)regulamin pracy (1)leasing pracowniczy (1)ustawa wypadkowa (1)zadośćuczynienie za krzywdę (1)referencje (1)oświadczenie dotyczące delegowania pracownika (1)Opodatkowanie dochodów (1)umowa przedwstępna (1)warunki zatrudnienia pracowników delegowanych (1)wynagrodzenia managerów (1)mobbing (1)elektroniczny papieros (1) (1)list intencyjny (1)urlop macierzyński członka najbliższej rodziny (1)nowelizacja ustawy o minimalnym wynagrodzeniu (1)Chambers & Partners (1)zatrudnianie cudzoziemców (1)Przetwarzanie danych osobowych pracowników (1)Background screening (1)podział urlopu macierzyńskiego (1)potwierdzanie warunków (1)Kontrakty Kupidyna (1)cudzoziemcy (1)czas wolny (1)pracownik tymczasowy (1)praca zmianowa (1)Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego (1)pokemongo (1)Nowelizacja KPC (1)ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (1)outsourcing (1)kary porządkowe (1) (1)Trybunał Konstytucyjny (1)ochrona przedemerytalna (1)wyjazd służbowy (1) (1)zakaz handlu (1)obowiązki osoby kierującej pracownikami (1)skierowanie na badania kontrolne (1)dokumentacja pracownicza (1)compliance (1)weksel własny (1)dokumentacja dotycząca pracy delegowanych pracowników (1)Zatrudnienie członka zarządu (1)zasiłek chorobowy (1)działalność gospodarcza (1)renta (1)weksel (1)osoba upoważniona do kontaktu z PIP (1)
więcej...